تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلیکیستیک جزء شایعترین اختلالات هورمونی در میان خانمها در سنین باروری است که میتواند بر چرخه قاعدگی، وزن و حتی باروری تاثیر بگذارد. در واقع بسیاری از خانمها بدون آگاهی از این مشکل با علائمی مانند جوشهای پوستی، ریزش مو یا افزایش وزن مواجه میشوند پس شناخت زودهنگام و درمان مناسب میتواند از عوارض بلندمدت این بیماری مثل دیابت و ناباروری جلوگیری کند. در ادامه این مقاله به بررسی علل، علائم و راهکارهای کنترل تنبلی تخمدان به طور کامل صحبت خواهیم کرد.
تنبلی تخمدان چه علائمی دارد؟
توجه داشته باشید که این وضعیت میتواند بر چرخه قاعدگی، پوست، مو و حتی باروری تأثیر بگذارد ولی علائم آن در هر فرد کاملا متفاوت است که از مهمترین آنها به شرح زیر است:
- قاعدگی نامنظم یا قطع قاعدگی که یکی از بارزترین نشانههای این اختلال است.
- افزایش وزن و سختی در کاهش آن به ویژه در ناحیه شکم
- رشد موهای زائد در صورت، چانه یا بدن به علت افزایش هورمونهای مردانه
- جوش و آکنههای مقاوم که با درمانهای معمول برطرف نمیشوند.
- ریزش موی سر به شکل نازک شدن یا کمپشتی در ناحیه جلوی سر
- تیرگی پوست در قسمتهایی مانند گردن، زیر بغل یا کشاله ران
- مشکلات باروری به دلیل تخمکگذاری نامنظم یا عدم تخمکگذاری
- تغییرات خلقی شامل اضطراب، افسردگی یا نوسانات روحی
- افزایش اشتها و تمایل زیاد به مصرف مواد قندی
- احساس درد یا سنگینی در ناحیه پایین شکم به ویژه در زمان قاعدگی
تنبلی تخمدان در خانمها چه علتی دارد؟
تنبلی تخمدان یا همان اختلال در عملکرد تخمدانها جزء شایعترین مشکلات هورمونی در خانمهاست که منجر به بینظمی قاعدگی، ناباروری و تغییرات ظاهری میشود. در واقع، تخمدانها به درستی تخمک آزاد نمیکنند یا میزان ترشح هورمونها از تعادل خارج میشود از مهمترین دلایل این مشکل عبارتند از:
عدم تعادل هورمونی
وقتی سطح هورمونهای زنانه یعنی استروژن و پروژسترون و مردانه آندروژنها از حالت طبیعی خارج شود، عملکرد تخمدانها مختل میشود توجه داشته باشید که این بینظم به خاطر اختلال در هیپوتالاموس یا هیپوفیز ایجاد میشود که عدم تخمکگذاری منظم را به همراه دارد.
اضافه وزن
تجمع چربی در بدن به خصوص در ناحیه شکم، باعث افزایش مقاومت به انسولین میشود، این موضوع سطح آندروژنها را بالا میبرد و در نتیجه، روند آزادسازی تخمک از تخمدان دچار اختلال میشود پس کاهش وزن در بهبود عملکرد تخمدان میتواند بسیار کمک کننده باشد.
ژنتیک
در برخی خانمها، استعداد ژنتیکی نقش مهمی در بروز تنبلی تخمدان دارد، اگر مادر یا خواهر فرد دچار این اختلال باشند احتمال ابتلای او نیز بیشتر است توجه داشته باشید که ژنهای مرتبط با مقاومت به انسولین و تنظیم هورمونهای جنسی در این زمینه دخیل هستند.
سبک زندگی ناسالم
بیخوابی، تغذیه ناسالم، استرس زیاد و کمتحرکی از عوامل مهمی هستند که میتواند تعادل هورمونی بدن را بر هم بزنند در واقع استرس مداوم سطح کورتیزول را بالا میبرد و باعث کاهش کیفیت تخمکگذاری میشود.
مشکلات تیروئید
اختلال در عملکرد غده تیروئید یا افزایش هورمون پرولاکتین برروی چرخه قاعدگی و عملکرد تخمدانها تاثیر میگذارد، در چنین شرایطی، درمان بیماری زمینهای باعث بهبود وضعیت تخمدانها میشود.
☎️ برای دریافت نوبت مشاوره از دکتر زهرا نظامی بهترین متخصص زنان در یزد با شماره مطب تماس بگیرید. ☎️
تنبلی تخمدان برروی باروری و بارداری چه تاثیر دارد؟
یکی از علتهای ناباروری در خانمها تنبلی تخمدان است، زیرا در این وضعیت تخمدانها تخمکگذاری منظمی ندارند یا گاهی اصلا تخمک آزاد نمیشوند در واقع نبود تخمکگذاری طبیعی باعث میشود احتمال بارداری کاهش پیدا کند. حتی اگر تخمک آزاد شود، کیفیت آن پایینتر از حد طبیعی بوده و شانس باروری هم کم میشود.
از طرفی، سطح بالای آندروژنها و مقاومت به انسولین در خانمهای مبتلا به تنبلی تخمدان میتواند باعث ضخیم شدن دیواره رحم و ایجاد مشکلاتی در لانهگزینی جنین شود. با این حال، خبر خوب این است که با تغییر سبک زندگی، کاهش وزن، مصرف داروهای تنظیمکننده هورمون و در صورت نیاز درمانهای کمکباروری مثل IUI یا IVF، بسیاری از زنان مبتلا میتوانند به طور موفق باردار شوند.
تنبلی تخمدان چگونه تشخیص داده میشود؟
تنبلی تخمدان با بررسی علائم بالینی، آزمایشهای هورمونی و سونوگرافی تخمدانها تشخیص داده میشود در واقع پزشک با ارزیابی سابقه قاعدگی، وضعیت پوست و مو، و نتایج آزمایش خون، میزان هورمونها را بررسی میکند، در سونوگرافی نیز وجود کیستهای متعدد روی تخمدان میتواند تاییدی بر تشخیص باشد.
🎥 در ادامه ویدیویی از دکتر زهرا نظامی را مشاهده میکنید که به طور کامل درباره روشهای تشخیص تنبلی تخمدان توضیح میدهند.
تشخیص تنبلی تخمدان
روشهای درمان تنبلی تخمدان
در صورت عدم درمان باعث اختلال در قاعدگی و مشکلات باروری میشود پس درمان این وضعیت بسته به شدت علائم و شرایط هر فرد متفاوت است و معمولا ترکیبی از روشهای دارویی، تغذیهای و اصلاح سبک زندگی است.
تغییر سبک زندگی
اولین و مهمترین روش درمان، اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی است، کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن میتواند تعادل هورمونی را بهبود دهد، قاعدگی را منظمتر کند و تخمکگذاری را افزایش دهد.
درمان دارویی
پزشک داروهایی برای تحریک تخمکگذاری مانند کلومیفن یا لتروزول یا کاهش سطح آندروژنها تجویز میکند البته متفورمین برای بهبود مقاومت به انسولین در بسیاری از بیماران موثر است. برای خانمهایی که قصد بارداری ندارند، مصرف قرصهای ضدبارداری ترکیبی به تنظیم قاعدگی، کاهش آکنه و کنترل موهای زائد کمک میکند توجه داشته باشید که تمامی این داروها باید طبق نظر پزشک تجویز شوند.
درمان جراحی
در برخی موارد خاص، پزشک روش لاپاراسکوپی یعنی سوراخکردن سطح تخمدان را برای تحریک تخمکگذاری انجام دهد؛ هرچند این روش تنها در موارد مقاوم به درمان دارویی استفاده میشود.
در نهایت…
تنبلی تخمدان با اینکه یکی از مشکلات شایع در میان خانمها است اما با درمان بهموقع میتوان اثرات آن را کنترل کرد و از بروز عوارض جدی پیشگیری نمود. رعایت سبک زندگی سالم، مراجعه منظم به پزشک و پیگیری درمانهای دارویی یا کمکباروری، به بسیاری از زنان کمک میکند تا قاعدگی منظمتری داشته باشند و شانس بارداری خود را افزایش دهند.